كلام هدايت

9 ـ 32. ترویج فرهنگ ایثار و شهادت

یكی از تأثیرات مهم مساجد در دوران دفاع مقدس، ترویج فرهنگ ایثار و شهادت بود. عمدتاً تشییع شهدا از مساجد محله‌ها شروع می‌شد و آحاد مردم با حضور بستگان و نزدیكان شهدا در مساجد، محفلی روحانی و معنوی را برپا می‌نمودند و با توسل به ائمه‌ی معصومین(علیهم‌السلام) و ارواح شهدا، برای پیروزی رزمندگان و رسوایی دشمنان اسلام، خالصانه دعا می‌كردند.

همچنین برگزاری مراسم شهدا در مساجد و دعوت از سخنرانان و صاحب نظران، از فعالیت‌های مهم روحانی و بسیج مساجد به حساب می‌آمد. تشریح فرهنگ ایثار و شهادت و معرفی ویژگی‌های اخلاقی و اجتماعی شهدا، تأثیر به سزایی در روحیه‌ی مردم به‌ویژه جوانان داشت.

بسیاری از ابعاد شخصیتی و اخلاقی رزمندگان، پس از شهادت آنان برای مردم بازگو می‌شد و حتی نزدیكان رزمندگان بعد از شهادت عزیرانشان متوجه می‌شدند كه چه افراد بزرگواری برای شهادت گلچین شده‌اند، و خداوند خریدار جان عاشقانی است كه جز به وصال او نمی‌اندیشند و در آتش فراق او می‌سوزند.

به قول حافظ:

ای گل تو دوش داغ صبوحی چشیده‌ای

مـــا آن شـقـایـقیــم كـه با داغ زاده‌ایـم

رزمندگان ما مصداق این حدیث قدسی بوده‌اند: «اولیائی تحت قبائی».

یعنی دوستان واقعی من تحت پوشش محبت من هستند و در بین مردم گمنام و ناشناخته‌اند؛ غبار فروتنی بر چهره‌ی آنان نشسته است و دوست ندارند كسی از آن‌ها تعریف كند. بر خلاف ما كه دوست داریم همه از ما ـ راست یا دروغ ـ تعریف كنند، آنان تعریف خود را خلاف بندگی و عبودیت می‌دانستند، و حتی دوستانی كه آنان را می‌شناختند، راضی نبودند كه چیزی در وصف آن‌ها بگویند. اما بعد از شهادت كه دوستان و همرزمان از خصوصیات اخلاقی و سلوك عرفانی و حماسه آفرینی‌های آنان سخن می‌گفتند، همه در حیرت فرو می‌رفتند كه چگونه با این عمر كوتاه و سن كم به آن مقامات بلند معنوی و عرفانی نایل آمدند.

بیان اوصاف و خاطرات شهدا در مساجد، تأثیر الگویی فراوانی در جوانان داشت و یكی از عوامل مهم تشویق آنان جهت اعزام به جبهه‌ها بود.

افسوس كه بعد از دفاع مقدس این استوانه‌های ایمان و شهادت فراموش شده‌اند و بعضاً با یاد و آثار آنان هم برخوردی مصرفی با ذائقه‌ی روزمرّگی می‌شود، و مساجد رفته رفته از طنین حماسه‌ی آنان بی‌بهره می‌شوند و فرهنگ عافیت جویانه، طعنه به میراث خونبار آنان می‌زند، و باغبان ناشی، گل را به جای خار وجین می‌كند.

در آن باغی كه گلچین باغبان است

فغــــان بلبـلان بر آسمـــــان اسـت

پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس

نویسنده

دكتر اسماعیل منصوری لاریجانی