شیوه قرآن در برخورد با مدهای غربی
نگاه شما به مسائل و امور جامعه تان و دنیایی که در آن زندگی می کنید چگونه است؟ آیا عقاید مختلف را صرفاً تحت شرایط احساسی و تأثیر محیط می پذیرید و یا در خصوص آنها فکر کرده و واکنشی درست و مناسب نشان می دهید؟
مریم خندابی/کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث
خردمند کیست؟
در فرهنگ لغت خردمند یعنی کسی که عقاید و نظریه های دیگران را بدون تعصب می شنود. در واقع خردمندی، نوعی ویژگی عقلانی است که فرد را مشتاق به بحث و تفکر درخصوص امور جامعه اش می کند. او نسبت به جنبه های مختلف زندگی دارای فکر و نگاهی روشن است و هرگز گرفتار خرافه، تعصب و احساسات غیر منطقی نمی شود. اینجاست که اهمیت قرآن در توصیه به عقل و تفکر روشن می گردد.
بسیاری از نظراتی که در بستر جامعه مطرح می گردد، نادرست و غلط است و بسیاری از مدهای لباس، مو، موسیقی ها که سبک زندگی ما را تغییر می دهد اشتباه است.
روش برخورد
درست شنیدن و قبول کردن سخنانی که بر مداری حق و حقانیت است عملکرد بسیار زیبایی است که فقط خردمندان اینگونه عمل می کنند: الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُوْلَئِكَ الَّذِینَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُوْلَئِكَ هُمْ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ: پس به سخن گوش فرا مى دهند و بهترین آن را پیروى مى كنند اینانند كه خدایشان راه نموده و اینانند همان خردمندان
نحوه برخورد افراد با این موج عظیم بی فرهنگی، بی بند و باری و به معنایی سبک زندگی دو گونه است:
آنان که احساساتشان فرمانده کل قوای بدنشان است بدون هیچ فکر و تأمل، همه را قبول می کنند و ذره ذره خود را همرنگ رنگ های شیطانی و لهو و لعب می کنند.
به همین دلیل، بسیاری از اوقات زندگیشان دستخوش مشکلات و مصائب زیانباری می شود که دیگر فرصت بازگشت به عقب و جبران مافات را ندارند.
گروه دوم که علاوه بر تأیید قرآن مورد قبول همه عقلای عالم هستند این است که فرد، عقل خویش را فرمانده جان و تن و روحش می کند و به نوعی خردمندانه عمل می کند؛ با فکری عمیق و نگاهی روشن بینانه و هرگز گرفتار خرافه، تعصب و احساسات غیر منطقی نمی شود.
از شنیدن عقاید مختلف دوری نکنید!
درباره هر مد، نظر، عقیده، روش جدید، سوال های زیادی را در ذهنتان مرور کنید و برای پاسخ گویی به این سوالات خواهشمندم مطالعه بفرمائید: چرا فلان هنرپیشه غربی یا شرقی فلان عمل را انجام می دهد؟ عروسک باربی دارای چه اهداف برنامه ریزی شدهای است؟
فرد خردمند با بررسی تمام جوانب و زوایای مسائل و امور و عقاید، واکنشی عقلانی از خود نشان داده و با انتخاب صحیح دچار مشکلات و مصائب روزمره نمی گردد و به همین علت، سعادت دنیا و آخرتش مورد تهدید واقع نمی شود.
نحوه برخورد و عملکرد ما نسبت به عقاید و نظراتی که امروزه از طریق، شبکه های ماهوارهای، سایت های عنکبوتی، اینترنت و هزاران هزار مجراهای ارتباطی پخش می شود چیست؟ قرآن چه نوع عملکردی را از ما می پسندد؟ دوست دارد شیعه علی علیه السلام چگونه رفتار کند؟ بدون فکر تسلیم شود؟ بدون تفکر دست رد به سینه دشمنان زده یا با تفکر و تعقل خردمندانه، افکار را بررسی کند و بعد انتخاب کند؟
راه حل
همه افکار و نظرات نادرست و اشتباه نیست؛ گاهی شما افرادی را می بینید که انسان های مومن و متقی ای نیستند اما معلم روزگار آنان را خوب ادب کرده و به همین علت تجربه ها و آموخته هایشان را که با سرمایه جوانی بدست آورده اند، به رایگان در اختیار دیگران قرار می دهند.
پس درست شنیدن و قبول کردن سخنانی که بر مداری حق و حقانیت است عملکرد بسیار زیبایی است که فقط خردمندان اینگونه عمل می کنند: الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُوْلَئِكَ الَّذِینَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُوْلَئِكَ هُمْ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ: پس به سخن گوش فرا مى دهند و بهترین آن را پیروى مى كنند اینانند كه خدایشان راه نموده و اینانند همان خردمندان. (زمر، 18)
خردمندان چگونه اند؟
قدرت تفکر، ما را با ارتباط با دیگران و تجربه های جدید و تفکر جدید قدرتمند می سازد و از همه مهم تر اگر علت نادرستی عقاید باطل را بدانیم، در عقاید درست و به حق مقاوم تر خواهیم بود و به همین سبب است که اصول دین تقلیدی نیست، بلکه تحقیقی است و انسان معتقد کسی است که پایه های فکری اش بر اصول ثابت و استوار دین پی ریزی شده است
افراد خردمند معمولاً شخصیت بسیار کاوشگری دارند. آنها عاشق کشف ناشناخته ها هستند و از این که چیزی بیابند که ممکن است تمام پایه های اعتقادشان را به هم بریزد نمی ترسند.
آنها می دانند علمشان نسبی است و ممکن است کسی پیدا شود و با مدرکی محکم و منطقی برخی از آموخته هایشان را به هم بریزد و ایده های نو مطرح کند.
آنها به دلیل روح جستجوگرشان، همیشه به عقاید جدید مجال بروز می دهند و سپس به بررسی و تفکر در مورد آنها می پردازند. می دانند که زندگی در حال سفر است و تا آنجا که میسر است باید جنبه های مختلف زندگی را بشناسند. می دانند که اگر هر عقیدهای را بدون بررسی و دقت قبول کنند، نشانه سفاهت نادانی است.
نوعی از سبک زندگی
قبول هر مد لباس، موسیقی، مدل مو، آرایش، سبک زندگی مانند انسانی است که شناگر ماهری است اما خود را تسلیم امواج دریا و طوفان بلا کرده، بدون چون و چرا خود را به دست عوامل محیطی سپرده و هیچ اختیاری در تغییر سرنوشت خود ندارد.
آیا مرگ این شناگر حتمی نیست؟ پس تسلیم بی چون و چرا شدن کار عاقلانه ای نیست. اگر بدون بررسی اندیشمندانه همه نظرات و ایده ها را رد کنیم نیز راه درستی را در پیش نگرفتیم چون قرآن می فرماید: الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُوْلَئِكَ الَّذِینَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُوْلَئِكَ هُمْ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ (زمر، 18)
خردمندان همه نظرات را می شنوند سپس بهترین را انتخاب می کنند، چرا؟ چون شنیدن همه نظرات، قدرت تجزیه و تحلیل ما را بالا می برد و به معنایی، این فعالیت نفری و مقایسه نظرات درست و نادرست تفکر خلاق ما را فعال می کند و ما را با هوش و پر انرژی می سازد.
از طرفیقدرت تفکر، ما را با ارتباط با دیگران و تجربه های جدید و تفکر جدید قدرتمند می سازد و از همه مهم تر اگر علت نادرستی عقاید باطل را بدانیم، در عقاید درست و به حق مقاوم تر خواهیم بود و به همین سبب است که اصول دین تقلیدی نیست، بلکه تحقیقی است و انسان معتقد کسی است که پایه های فکری اش بر اصول ثابت و استوار دین پی ریزی شده است.
وقتی بدانیم برای چه نماز می خوانیم، روزه می گیریم، حیا و عفت را رعایت می کنیم، به راحتی دست از عقاید حقمان بر نمی داریم و به راه باطل نمی رویم و در نتیجه اعتماد به نفس ما را بالا می برد.
برای رسیدن به عمق این کریمه زیبای قرآن و عمل کردن به آن: بیشتر از اینکه صحبت کنید گوش کنید اگر ابتدا سعی کنید یاد بگیرید و دیگران را بفهمید، دیگران هم سعی می کنند صحبت های شما را بشنوند و شما را درک کنند.
افراد خردمند معمولاً شخصیت بسیار کاوشگری دارند، آنها عاشق کشف ناشناخته ها هستند و از این که چیزی بیابند که ممکن است تمام پایه های اعتقادشان را به هم بریزد، نمی ترسند.
چند پیشنهاد
-به سرعت تصمیم گیری نکنید. ابتدا تمام نظریات، عقاید را بشنوید و با پیدا کردن آگاهی و دانش درخصوص آن عقیده نسبت به پذیرش یا رد آن اقدام کنید.
-تمرین انعطاف پذیری کنید؛ با انعطاف پذیر بودن در برابر عقاید جدید، می توانید دانش خود را افزایش دهید.
ـ خردمندی باعث قدرت می شود. وقتی از افراد مختلف ایده های متفاوت را یاد بگیرید و با تفکر روی آنها بهترین را انتخاب کنید به قدرت بسیار زیادی دست پیدا می کنید. بنابراین از شنیدن عقاید مختلف دوری نکنید.
ـ درباره هر مد، نظر، عقیده، روش جدید، سوال های زیادی را در ذهنتان مرور کنید و برای پاسخ گویی به این سوالات خواهشمندم مطالعه بفرمائید: چرا فلان هنرپیشه غربی یا شرقی فلان عمل را انجام می دهد؟ عروسک باربی دارای چه اهداف برنامه ریزی شده ای است؟
دست های آلوده یهودیان و صهیونیسم تا کجا پیشروی کرده، غذاهای فست فودی، عروسک های باربی چگونه فرهنگ اسلامی ما را تحت الشعاع قرار می دهد و نیت پلید و شوم آنان چیست؟ اینان از ما چه می خواهند؟ جوانی پر از نشاط و سالم و فعال و کارآمد که دنیایی را تغییر می دهد؟ یا انگلی سربار جامعه، خوشگذران و مست و لایعقل که حاصلی جز تباهی خود و اطرافیان ندارد.
منابع: تفسیر المیزان – علامه محمد حسین طباطبایی/تفسیر نور –محسن قرائتی