كلام هدايت

فلسفه سوگندهاى خداوند

يكى از فلسفه هاى سوگندهاى پروردگار، بيان درجه اهميّت چيزى است كه براى آن قسم خورده است دومين فلسفه قسم هاى خداوند، بيان اهميّت و ارزش موجوداتى است كه به آنها سوگند ياد كرده است. از مجموع قسمهاى قرآن در يك مورد خداوند يازده قسم ياد كرده، كه آيات اوليّه سوره شمس است. و در چهار مورد سوگندهاى پنجگانه وجود دارد. و در چهار مورد قسمهاى چهارگانه يافت مى شود. سوگندهاى سه گانه شش مورد و قسم هاى دوگانه پنج مورد است. و قسمهاى يگانه شانزده مورد است كه بيشترين عدد را به خود اختصاص داده است.فصل اول قسمهاى يازده گانه و تهذيب نفس قسم های سوره شمسخداوند در اين سوره يازده قسم ياد كرده، كه چهارتاى آن دو تا دو تا، و سه مورد آن قسم يگانه. امّا چهار مورد اوّل به شرح زير است:1. وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا سوگند به خورشيد و تابندگيش در اين آيه هم به خورشيد قسم ياد شده، و هم به نور ش 2. وَالسَّمَاءِ وَمَا بَنَاهَا قسم به آسمان و آن كس كه اين بناى رفيع و با عظمت را بنا كرده است». 3. وَالاْرْضِ وَمَا طَحَاهَا) ; قسم به زمين و خدايى كه آن را گسترانيده است» 4. وَنَفْس وَمَا سَوَّاهَا); قسم به روح انسان و آن كس كه آن را آفريده است». در چهار مورد بالا مجموعاً هشت قسم وجود دارد. امّا سه موردى كه فرد است: 1. وَالْقَمَرِ إِذَا تَلاَهَا قسم به ماه هنگامى كه به دنبال خورشيد بيرون مى آيد». 2. وَالنَّهَارِإِذَاجَلاَّهَا قسم به روزهنگامى كه پرتوآن صفحه زمين راروشن مى سازد». 3. وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَاهَا قسم به شب هنگامى كه تاريكى و ظلمتش تمام روى زمين را فرا مى گيرد». خورشيد عالمتاب: در مورد عظمت و اهميّت خورشيد و نور آن، كه خداوند متعال به آن قسم خورده، ، مطالبى كه به هنگام نزول قرآن هيچ كس از آن مطّلع نبود: الف) عظمت خيره كننده خورشيد ب) وزن خورشيد ج) درجه حرارت خورشيد د) شعله هايى از خورشيد جاذبه خورشيدآثار و اسرار نور خورشيد: 1. همه چيز مرهون نور خورشيد! 2. پرورش موادّ غذايى با نور آفتاب 3. بارانها و نور آفتاب 4. رابطه نور خورشيد و بادها 5. آفتاب منشأ زيباييها 6. نور خورشيد منبع انرژيهاسوگند به ماه: (وَالْقَمَرِ إِذَا تَلاَهَا).برخى از ويژگى هاى ماه درخشان! الف) حجم كره ماه ب) وزن ماه ج) زندگى در كره ماه د) حركت كره ماه هـ) فاصله ما تا كره ماه و) روز و شب در ماه گوشه اى از بركات كره ماه: 1. ماه، تقويمى طبيعى! 2. جزر و مد اينجاست كه خداوند متعال ضمن درس تهذيب نفس (كه قسمهاى يازده گانه سوره شمس براى آن است) درس توحيد و خداشناسى هم مى دهد، و ما را متوجّه منبع فيّاض جهان هستى، و علّة العلل مى كند، تا با شناخت هر چه بيشتر او، به درجات بالاترى از كمال دست يابيم.سوگند به روح انسان: (وَنَفْس وَمَا سَوَّاهَا * فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا)خداوند متعال در اين آيه شريفه به نفس آدمى، و آن كس كه آن را آفريده، و بصورت معتدل قرار داده، سوگند ياد كرده و در ادامه متذكّر اين نكته مى شود كه به آفرينش روح انسان قناعت نكرده، بلكه فجور و تقوا را نيز به او تعليم داده است. يعنى هم اسباب سعادت را در اختيارش نهاد، و هم عوامل شقاوت را به وى معرّفى كرده، و به عبارت ديگر، راه و چاه را به انسان نشان داده است. (قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا * وَقَدْ خَابَ مَنْ دَسَّاهَا) سوگندهاى يازده گانه، براى تبيين اهميّت فوق العاده اين نكته است كه: « هر كس نفس خود را پاك و تزكيه كرده رستگار شده; و آن كس كه نفس خويش را با معصيت و گناه آلوده ساخته، نوميد و محروم گشته است